Nieuws

Hier een introtekst bij de groep van Nieuwsberichten

Vernieuwende aanpakken bètaonderwijs verbeteren leerprestaties en vergroten interesse

Geplaatst 10 nov. 2015 07:26 door Jolanda Habets

Leerlingen krijgen een positiever beeld van bètavakken als zij daarin onderwijs krijgen volgens een vernieuwende onderwijsaanpak. Er zijn daarnaast aanwijzingen dat hun houding ten opzichte van een bètastudie of -loopbaan hierdoor positiever wordt. Een opvallend effect is dat ook de studieprestaties van leerlingen op de bètagebieden verbeteren door de innovatieve onderwijsmethodes.

Dit blijkt uit een grootschalige en systematische overzichtsstudie door onderwijsonderzoekers van de Universiteit Utrecht onder leiding van Arthur Bakker. Zij keken naar de effecten van vernieuwend onderwijs op de attitude en prestaties van leerlingen ten aanzien van wiskunde en natuurwetenschappen (natuurkunde, biologie en scheikunde). Hiervoor analyseerden zij de resultaten van 65 geselecteerde experimenten die in diverse landen in de periode 1989-2014 zijn uitgevoerd in het primair en voortgezet bèta-onderwijs.

Het vernieuwende onderwijs blijkt meer effect te hebben in het basisonderwijs dan in het voortgezet onderwijs. Het tijdstip waarop met de aanpak wordt gestart is dus belangrijk: vroeg beginnen (al in het basisonderwijs) vergroot de kans op succes.

Regulier of vernieuwend onderwijs
In de onderzochte experimenten werden steeds de attitudes (gemeten met vragenlijsten) en de prestaties (in de vorm van de toetsresultaten) van twee groepen vergeleken: leerlingen die les kregen volgens een vernieuwende onderwijsaanpak en een controlegroep van leerlingen die regulier onderwijs volgden. De vernieuwende onderwijsmethodes die de onderzoekers in de overzichtsstudie tegenkwamen waren onder andere onderzoekend leren, contextrijk onderwijs (werken met relevante voorbeelden uit de praktijk), computerondersteund onderwijs en samenwerkend leren.

Weinig interesse in bèta
De resultaten van het onderzoek geven meer inzicht in de wijze waarop leerlingen kunnen worden gemotiveerd om te kiezen voor bètavakken. Deze kennis is vooral in deze tijd zeer waardevol, omdat de vraag in Nederland naar studenten die kiezen voor een bètastudie of -beroep steeds groter wordt. De belangstelling onder jongeren voor bètavakken neemt daarentegen al jarenlang af. Verschillende vernieuwende onderwijsaanpakken zijn reeds ingezet in het Nederlandse onderwijs om deze ontwikkeling tegen te gaan, waaronder de methodes die in de overzichtsstudie zijn onderzocht.

Verder investeren in innovatief onderwijs
De resultaten van het onderzoek laten zien dat het de moeite waard is om in deze innovatieve methodes te blijven investeren. Welke innovatieve aanpak 'het beste werkt' is uit het onderzoek nog niet duidelijk geworden, omdat tussen de methodes geen verschillen zijn gevonden. Wat vooral van belang lijkt te zijn is dat de methodes op de juiste wijze worden toegepast.

Vaessen et al. (2015). Effecten van vernieuwende onderwijsaanpakken op attitudes en leerprestaties in de bètavakken. Universiteit Utrecht 2015.

Meer informatie
• Lees het onderzoeksrapport Effecten van vernieuwende onderwijsaanpakken op attitudes en leerprestaties in de bètavakken (online pdf)
• Meer informatie via Arthur Bakker: A.Bakker4@uu.nl.

Leergedrag kleuters legt belangrijke basis voor het leren lezen

Geplaatst 10 nov. 2015 07:23 door Jolanda Habets

Als executieve functies al in groep 2 goed worden ondersteund, kunnen leerlingen daarvan profijt hebben bij het formele leesonderwijs in groep 3 en 4. Dat blijkt uit onderzoek van Eva van de Sande, die op 6 november promoveert aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Executieve functies of ‘leervaardigheden’ helpen complexe informatie te verwerken tijdens het lezen en zorgen ervoor dat kinderen hun aandacht erbij kunnen houden. Leerkrachten kunnen hierop vrij eenvoudig sturen.

De dirigent van je brein, noemt Van de Sande de executieve functies. Deze ‘regelfuncties’ helpen je om met veranderingen om te gaan, te focussen en niet te snel op te geven. Ze reguleren cognitieve processen (problemen kunnen oplossen, schakelen tussen taken, informatieverwerking) en gedragsprocessen (betrokkenheid bij de les, stilzitten, niet laten afleiden) die belangrijk zijn voor het leren lezen.

Fonologisch bewustzijn
Executieve functies hebben in de onderbouw veel invloed op de leesvaardigheden, maar in groep 2 bijzonder veel, ontdekte Van de Sande. “Dan leggen ze al een belangrijke basis voor de leesontwikkeling tot en met groep 4.” Ze beïnvloeden het fonologisch bewustzijn (bewust zijn van klanken en letters) positief; leerlingen leren klanken beter te herkennen en gesproken woorden beter te vergelijken. Ook hebben jong opgedane executieve functies een gunstige invloed op technisch lezen en in groep 4 op begrijpend lezen.

Stop-en-denk
Maar executieve functies zijn in groep 2 nog volop in ontwikkeling en daarom nog lastig om in te zetten. Daarom zouden leerlingen hierbij ondersteuning moeten krijgen. Van de Sande onderzocht hoe leerkrachten hen daarbij kunnen helpen. Ze liet de kleuters met software spelen die gericht was op fonologisch bewustzijn en letterkennis. Om de executieve functies te ondersteunen was een zogenoemde stop-en-denk-pauze ingelast. De kinderen moesten tussendoor aan een knuffel vertellen welk antwoord ze dachten dat het was. Zo kreeg hun eerste impulsieve reactie minder lading en konden ze een meer doordachte respons geven. Kinderen die deze ondersteuning kregen, gingen sneller door het spel heen en waren beter in staat om zelfstandig en efficiënt te werken. Ook boekten ze op lange termijn een hogere leerwinst.

Samenwerken
Daarnaast onderzocht Van de Sande een meer bewuste manier van ondersteuning, waarbij leerlingen in tweetallen speelden met fonologisch bewustzijn- en letterkennisspellen. Door gestructureerd samen te werken hielpen ze elkaar de taak op te delen en hun taakgedrag te reguleren. Van de Sande: “Ze waren als het ware elkaars executieve functies. Door dat te herhalen gaan ze dat uiteindelijk internaliseren.” Er bleek geen effect op fonologisch bewustzijn, maar deze kinderen gingen meer vooruit op letterkennis.

Tips voor leerkrachten

• Gebruik visuele geheugensteuntjes.
• Deel de lesstof op in kleine delen.
• Maak gebruik van taal en laat kinderen hardop redeneren.
• Las korte pauzemomenten in.
• Laat kinderen gestructureerd samenwerken.
• Vermijd veel prikkels buiten de taak om. Neem bijvoorbeeld in computergames niet te veel ‘fancy’ dingen als plaatjes en kleurtjes op.
 
Dit onderzoek werd gefinancierd door de NRO Programmaraad voor fundamenteel onderwijsonderzoek (project ‘Co-constructive literacy development in kindergarten', 411-07-217).

Proefschrift: Eva van de Sande (2015). Executive Functions for Early Literacy Learning. Nijmegen: Radboud Universiteit.

Meer informatie
• Er is een publieksvriendelijke brochure over dit onderzoek ontwikkeld: Eva van de Sande, Marian Bruggink & Ilke Lamers (2015), Executieve functies voor het leren lezen (online pdf). Nijmegen: Expertisecentrum Nederlands. Deze brochure is ook beschikbaar via het Expertisecentrum Nederlands
• Meer informatie via Eva van de Sande: e.vandesande@pwo.ru.nl.

Al springend leer je beter rekenen

Geplaatst 10 nov. 2015 07:17 door Jolanda Habets

Leerlingen die drie maal per week al bewegend taal- en rekenles krijgen, kunnen beter rekenen en spellen. Al na twee jaar boeken zij een leerwinst van 5 maanden. Dat ontdekten onderzoekers van het Universitair Medisch Centrum Groningen en de Rijksuniversiteit Groningen tijdens het experiment ‘Fit & Vaardig op school’. Bovendien concentreren leerlingen zich na de Fit & Vaardigles beter op hun taken in de les erna.

Kinderen in het basisonderwijs zitten bijna de hele dag stil. Zou het niet mooi zijn als zij tijdens de les bewegen en daarmee ook hun schoolprestaties te verbeteren? Om dat uit te vinden ontwikkelden de onderzoekers het programma Fit & Vaardig. Zij onderzochten de effectiviteit daarvan in groep 4 en 5, in het kader van Onderwijs Bewijs, een project van het ministerie van OCW waarin via wetenschappelijke experimenten kennis wordt verzameld over wat wel en niet werkt.
Staatssecretaris Sander Dekker: “We hebben vanuit het ministerie met scholen afgesproken dat kinderen minimaal twee uur gym krijgen en bij voorkeur zelfs drie. Dat is soms best een puzzel om voor elkaar te krijgen, met alle andere belangrijke lessen die kinderen ook mee moeten krijgen. Dit onderzoek laat zien dat het heel goed werkt om bewegen met de gewone lessen te combineren. Kinderen worden gezonder en pikken rekenen en taal beter op. Dit onderzoek is een aanmoediging voor scholen om daar ook mee aan de slag te gaan.”

Joggen
Tijdens de Fit & Vaardiglessen, die drie maal per week een half uur duren, krijgen de leerlingen rekenen en taal. De lessen behandelen het automatiseren en herhalen van de lesstof en sluiten aan op bestaande methodes. Op het digibord verschijnen opdrachten en de leerlingen moeten door een beweging te maken een antwoord geven op een vraag. Bijvoorbeeld een woord spellen door een sprong te maken bij elke uitgesproken letter. Tussen de opdrachten door doen ze een basisbeweging, zoals joggen.

Goede gezondheid
De leerlingen leren niet alleen beter rekenen en spellen, en zich beter concentreren, maar de Fit & Vaardiglessen zijn ook goed voor hun gezondheid. De body mass index (BMI) van groep 5-leerlingen die meededen aan het programma was na één jaar gelijk, terwijl de BMI van de controlegroep die de gewone lessen volgde, was toegenomen.

Matig tot intensief bewegen
Bewegen tijdens de les heeft dus een positieve invloed. Maar welk soort bewegen werkt nu beter? Matig tot intensief bewegen zoals springen? Of complex bewegen waarbij meer cognitieve activiteit wordt verlangd, zoals een ingewikkelde turnoefening? Om dat uit te vinden, is het onderzoek Bewegen en leerprestaties gestart.
Onderzoekers hebben eerst een meta-analyse gedaan en zullen vervolgens twee interventies in de schoolpraktijk uitvoeren. In de meta-analyse zijn onderzoeken bestudeerd waarin leerlingen een matig tot intensief fysieke activiteit kregen aangeboden, zoals lopen op een loopband of een balspel. Doel van de activiteit was hun schoolprestaties en executieve functies – leervaardigheden die ze nodig hebben om een taak doelgericht uit te voeren – te verbeteren. In deze studies sportten de kinderen overigens niet zoals bij Fit & Vaardig tijdens maar buiten de les. Bijvoorbeeld in de pauze, tijdens het bewegingsonderwijs of meteen na schooltijd.
Uit de meta-analyse blijkt dat matig tot intensief fysieke activiteit buiten de lessen een positief effect heeft op executieve functies, zowel direct na het bewegen als op de lange termijn na 3 tot 9 maanden.

Hersenactiviteit
Of deze manier van bewegen ook invloed heeft op de schoolprestaties – zoals de Fit & Vaardig-lessen dat hebben – werd niet duidelijk uit de meta-analyse. Wel laten voorlopige resultaten een klein tot middelgroot effect van fysieke activiteiten op de hersenactiviteit zien. Er zijn in elk geval voldoende aanwijzingen om de invloed van bewegen op de schoolprestaties en op de hersenen nader te onderzoeken, wat dan ook gebeurt in het vervolgonderzoek in de praktijk.

E. Hartman e.a. (2015), Effecten van fysieke activiteit op cognitie en de hersenen van kinderen in het primair onderwijs (online pdf). Universitair Medisch Centrum Groningen, Rijksuniversiteit Groningen en Vrije Universiteit.

Het onderzoek naar Fit & Vaardig op school is gefinancierd door het ministerie van OCW. Het onderzoek Bewegen en leerprestaties wordt in opdracht van OCW gecoördineerd en gefinancierd door het NRO, en mede gefinancierd door de Hersenstichting.

De resultaten uit beide onderzoeksprojecten worden 2 november gepresenteerd op een OCW/NRO-bijeenkomst voor o.a. wethouders Sport en schooldirecteuren uit het primair onderwijs.

Archief EGOSCOOP online

Geplaatst 3 jun. 2015 11:48 door Ruben Bloemen   [ 3 jun. 2015 11:50 bijgewerkt ]

  

Archief EGOSCOOP online

Laatste vijf jaargangen volledig beschikbaar

De Egoscoop, tijdschrift voor ErvaringsGericht Onderwijs en aanverwante concepten en ontwikkelingen, hield onlangs op te bestaan. 18 jaar lang verscheen er een boeiend en inspirerend tijdschrift. De laatste vijf jaargangen, de periode waarin Onderwijs Maak Je Samen de uitgever was, zijn via het archief nu vrij beschikbaar. Je vindt hier ruim 150 artikelen!

Bekijk het online archief.

Different. Just like you

Geplaatst 19 apr. 2014 11:19 door Onbekende gebruiker   [ 8 jun. 2015 05:14 bijgewerkt door Ruben Bloemen ]

Publicatie van een internationale groep ontwikkelaars die laat zien dat er internationaal veel gaande is en dat de trend op langere termijn en wereldwijd gericht is op inclusie. Een daadwerkelijke versteviging van de positie van leerlingen en volwassenen met een beperking. De publicatie biedt argumenten en voorbeelden van good practice en actuele ideeën zinvol voor visieontwikkeling en praktijkontwikkeling. 

Op Maat nu officieel Omnidu

Geplaatst 7 feb. 2014 01:13 door Jack Vlassak   [ 7 feb. 2014 01:35 bijgewerkt ]

http://omnidu.nlSinds 12 januari 2014 is het maatwerkprogramma Op Maat over gegaan in de online versie Omnidu. Zie: http://omnidu.nl


1-6 of 6