Kenniskaarten‎ > ‎

Erbse Parese

Laatst gewijzigd: 8 juni 2017

Wat is Erbse Parese?

We spreken van een Erbse Parese als tijdens de geboorte een beschadiging is ontstaan in de plexus brachialis, het zenuwvlechtwerk in de hals en de oksel, waardoor er functievermindering of volledig verlies van spierkracht en gevoel optreedt in de arm/hand van het kind. De medische term is Obstetrisch plexus brachialis letsel.

Wanneer er bij een gecompliceerde bevalling grote trekkrachten op het zenuwweefsel optreden, kan er een tijdelijke of blijvende beschadiging van dit zenuwweefsel ontstaan.

Het spierkrachtverlies of verlies van gevoel in arm en/of hand kan per kind erg variëren in ernst en uitgebreidheid. Er zijn grote verschillen in de mate van herstel in de loop van de ontwikkeling. Als gevolg van de uitval kunnen bewegingsbeperkingen in de arm ontstaan.

Bij leerlingen met Erbse Parese worden ook wel bijkomende problemen (bijvoorbeeld aandachtsproblemen) gezien; deze staan los van de parese, maar zijn mogelijk een gevolg van problemen tijdens de bevalling.

Een Erbse Parese komt bij 1 tot 3 van de 1000 pasgeboren kinderen voor.

Kenmerken

De belangrijkste functie van de zenuwen is het aansturen van spieren en het doorgeven van gevoel. Als de zenuwen niet of niet voldoende werken zal het kind de arm, of een deel van de arm of hand niet goed kunnen bewegen. Soms is het gevoel in de arm ook verminderd. Als de zenuwbeschadiging ernstig is, zal het verlies van spierkracht in mindere of meerdere mate leiden tot een functionele en zichtbare beperking in de arm. De arm blijft in dat geval kleiner, of de hand ontwikkelt zich minder goed, of er zijn bewegingsbeperkingen in schouder en/of elleboog.

Voorkomende uitingsvormen

Er kan sprake zijn van uiterlijke kenmerken, maar vaak is er op het eerste gezicht geen beperking zichtbaar. Door fysiotherapie op jonge leeftijd leert de leerling de beperkte kracht en functionaliteit in de arm compenseren en wordt hij/zij extra handig in het gebruik van de andere arm en hand. Er zijn echter leerlingen die onvoldoende handig zijn, dit kan komen doordat ze in aanleg bijv. rechtshandig waren en door de Erbse parese (rechterzijde) gedwongen zijn over te schakelen naar links. We spreken dan van een gedwongen linkshandigheid, waarbij schrijfproblemen kunnen voorkomen.


Revalidatie en onderwijs

Leerlingen met een Erbse Parese blijven langdurig onder controle van een revalidatiearts of kinderneuroloog en worden veelal gevolgd door een Plexus Brachialis Team. Zij volgen de ontwikkeling van de leerling met het letsel en onderzoeken en beoordelen welke behandelingen nodig en mogelijk zijn. De behandeling kan bestaan uit:

  • Medisch ingrijpen door middel van een operatie gericht op neurologische reconstructie en later op het verminderen van bewegingsbeperkingen.
  • Paramedische behandeling door de kinderfysiotherapeut/ ergotherapeut gericht op optimaal inschakelen en ontwikkelen van de arm- en handfunctie en zo veel mogelijk voorkomen van bewegingsbeperkingen.
  • Aanpassing in de omgeving van de leerling, bij functionele en bewegingsbeperkingen. Leren omgaan met de functionele beperkingen en het aanleren van compensatiestrategieën.

Indien de leerling een operatie moet ondergaan volgt vaak een periode van intensieve therapie.

Gevolgen voor schoolvaardigheden

Er kunnen zich problemen voordoen bij de persoonlijke verzorging, bij vaardigheden waarbij de beide handen dienen samen te werken, bij deelname aan het buitenspel of de gymles en bij het fietsen.

In elke leeftijdsfase moet er rekening worden gehouden met de manier waarop de leerling de beperkingen beleeft, het omgaan met ‘anders’ zijn en het ervaren van problemen in vergelijking met klasgenoten.

Basisonderwijs
Denk aan:

  • Gevolgen voor de zit- en werkhouding, er kan sprake zijn van een asymmetrische zithouding.
  • Minder goede opvang bij vallen tijdens buiten spelen en/of gymlessen.
  • Verminderde zelfredzaamheid bij eten, aan- en uitkleden (gymles), toiletbezoek etc.
  • Handsamenwerkingsproblemen bij knippen, kleuren, plakken, manipuleren en monteren van (spel)materialen en speelgoed.
  • Deelname aan de gym; klimmen klauteren, ring- en touwzwaaien, handstand etc. in verband met krachtsverlies en eventuele bewegingsbeperkingen aan de arm.
  • Zelfstandig en veilig fietsen (in de bovenbouw) bij verkeersexamen en schoolexcursies: verminderde functie van één arm aan het stuur en het uitsteken van de hand kan een probleem zijn.
  • Beperkte vaardigheid op het gebied van fijne motoriek en schrijven ten gevolge van een ‘gedwongen’ handvoorkeur.

Voortgezet onderwijs
Denk aan bovenstaande maar ook aan:

  • Voldoen aan de eisen van het bewegingsonderwijs.
  • Veiligheid en vaardigheid in praktijklessen verzorging, koken en practica natuurkunde, biologie en scheikunde.
  • Deelname aan sportdagen.
  • Liniaal- en passergebruik in lessen wiskunde en natuurkunde.
  • Veiligheid van het fietsen met zware tas.
  • Gebruik van laptop bij schrijfproblemen op leesbaarheid en tempo.

Tips voor de begeleiding

Geen enkele leerling met Erbse Parese is hetzelfde. Het is daarom van belang om goede voorkennis te hebben van de specifieke beperkingen en mogelijkheden van de leerling. Overleg en afstemming met ouders en behandelaars is noodzakelijk om onderwijsbehoeftes in kaart te brengen en de begeleiding en ondersteuning daarop af te stemmen.

In het algemeen geldt dat er indien mogelijk ingezet moet worden op stimulerende maatregelen, maar dat er compensaties gezocht moeten worden als er geen verbetering/herstel meer te verwachten is. Denk aan:

  • Aangepast meubilair voor een goede zithouding.
  • Aandacht voor de fijne motoriek en handsamenwerking, binnen de mogelijkheden van de leerling.
  • Schrijfondersteuning en bij blijvende problemen aanvullend typen overwegen. Begin nooit met typen ter compensatie, wanneer de typevaardigheid nog onvoldoende is. Typen in de klas pas als aanvulling op het schrijven inzetten als de typesnelheid gelijk aan of groter is dan de schrijfsnelheid.
  • Inzet van computer of laptop goed begeleiden; hoe en waar opslaan van documenten, hoe en waar inleveren van werkboeken, print afspraken maken. Op het VO : mogelijk maken van toetsen op een laptop van school ter voorkoming van spieken. Laptopgebruik vastleggen voor examencommissie.
  • Aanpassen gymlessen. Overleg met de behandelend arts wat wel en niet is toegestaan. In overleg met de ambulante dienst van de mytylschool kan dit vertaald worden naar de consequenties voor de gymles.
  • Aandacht voor veiligheid bij fietsen van en naar school, excursies etc. in de bovenbouw en VO.

Meer informatie

Organisaties

  • Kennisgroep Speciaal

  • BOSK
    Vereniging voor motorisch gehandicapten en hun ouders.
    www.bosk.nl

Publicaties

  • Kinderrevalidatie. M.J. Meihuizen-de Regt, J.M.H. de Moor, A.H.M. Mulders, (2009; 4e herziene druk), Van Gorcum.
  • Kinderfysiotherapie. R. van Empelen, R. Nijhuis-van der Sanden, A. Hartman (2008; 2e herziene druk), Elsevier Gezondheidszorg.

Websites

Wat leerlingen hiervan zelf vertellen

Joep
“Ik trek mijn jas altijd over mijn hoofd aan en kan de rits dan zelf verder omhoog trekken, ik ben zo snel dat ik toch vaak als eerste in de pauze buiten ben!” 

Marin
“Met knippen gebruik ik een knipplankje om het papier in te klemmen, dan kan ik toch zelf knippen.” 

Erik
“Mijn gymdocent weet dat ik niet in de ringen mag hangen, dus als we dat voor een cijfer moeten doen, krijg ik een vervangende opdracht.” 

Ayan
“Toen ik geopereerd moest worden aan mijn arm, moest ik 2 x per week naar de fysiotherapeut. Gelukkig mocht dat 1 x onder schooltijd tijdens de gymles.” 
Ċ
Anita Nijman,
8 jun. 2017 00:41